EduCulture

सावित्रीबाई फुले

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<div style="border: 1px solid #ccc; colour: black; font: 12px/22px Georgia, Garamond, Serif; height: 500px; overflow: auto; width: auto;">
<div style="text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgaWkrKdfs17vS4d69RoKpX07kkYXz5yI0V_h3I-ibq7ofso1MKBYcrBESUd9oDoo2Ol6chiEm3qFCAxQSmcYBNlD1Q__ZONLCmWbGLPzfmbaE9SVdHWWYlQ96zWA4a_zLmdbSXYYAa288/s1600/%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25BE+%25E0%25A4%25AB%25E0%25A5%2581+%25E0%25A5%25A8.jpg" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="200" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgaWkrKdfs17vS4d69RoKpX07kkYXz5yI0V_h3I-ibq7ofso1MKBYcrBESUd9oDoo2Ol6chiEm3qFCAxQSmcYBNlD1Q__ZONLCmWbGLPzfmbaE9SVdHWWYlQ96zWA4a_zLmdbSXYYAa288/s200/%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25BE+%25E0%25A4%25AB%25E0%25A5%2581+%25E0%25A5%25A8.jpg" width="153" /></a><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjJIIra0X6xBq5bH1dCOyDDwPYUYdhdqG3G_CCkwFbSn_XZ2lgcLWF4wJ84mkIk5MLhPBjFaM9ZzfoCy-k7TjCr10E0W06au-7-snR_N89TaCfcUVBg56O1-j_suUBReMmMcEwCQLQmsR8/s1600/%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25BE+%25E0%25A4%25AB%25E0%25A5%2581+%25E0%25A5%25A7.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="166" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjJIIra0X6xBq5bH1dCOyDDwPYUYdhdqG3G_CCkwFbSn_XZ2lgcLWF4wJ84mkIk5MLhPBjFaM9ZzfoCy-k7TjCr10E0W06au-7-snR_N89TaCfcUVBg56O1-j_suUBReMmMcEwCQLQmsR8/s200/%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25BE+%25E0%25A4%25AB%25E0%25A5%2581+%25E0%25A5%25A7.jpg" width="200" /></a><span style="color: #990000;"><span style="font-size: large;">सावित्रीबाई फुले  </span></span></div>
सावित्रीबाईंच्या आईचे नाव लक्ष्मीबाई तर गावचे पाटील असणार्‍या वडिलांचे नाव खंडोजी नेवसे पाटील. इ.स. १८४० साली जोतिराव फुल्यांशी<br />
 सावित्रीबाईंचा विवाह झाला. लग्नाच्या वेळी सावित्रीबाईंचे वय नऊ, तर <br />
<div style="text-align: justify;">
जोतिरावांचे वय तेरा वर्षांचे होते. सावित्रीचे सासरे गोविंदराव फुले हे मुळचे फुरसुंगीचे षीरसागर, परंतु पेशव्यांनी त्यांना पुण्यातील फुलबागेची जमीन बक्षीस दिली म्हणून ते पुण्याला येऊन राहिले व फुलांच्या व्यवसायावरून त्यांना फुले हे आडनाव मिळाले.</div>
सावित्रीबाईंचे पती जोतिराव यांना लहानपणापासूनच मातृप्रेम लाभले नाही. त्यांची मावस बहीण सगुणा-आऊ यांनीच त्यांचा सांभाळ केला होता. सगुणाऊ एका इंग्रज अधिकार्‍याच्या मुलाच्या दाई म्हणून काम करायच्या. त्यांना इंग्रजी कळायचे व बोलताही यायचे. त्यांनी आपल्या या ज्ञानाचा उपयोग जोतिरावांना प्रेरित करण्यासाठी केला. जोतिरावही शिक्षणाकडे आकर्षित झाले. सावित्रीबाईंना ख्रिश्चन मिशनर्‍यांनी लग्नापूर्वी दिलेले एक पुस्तक त्या सासरी घेऊन आल्या होत्या. त्यावरून जोतिरावांनाही एक नवा मार्ग सापडला त्यांनी स्वतः शिकून सावित्रीबाईंना शिकवले. सगुणाऊ तर सोबत होतीच. दोघींनी  रीतसर शिक्षण घेतले १ मे, इ.स. १८४७ रोजी सावित्रीबाईंनी सगुणाऊला मागासांच्या वस्तीत एक शाळा काढून दिली. ही त्यांची पहिली शाळा. सगुणाऊ तेथे आनंदाने व उत्साहाने शिकवू लागल्या. पुढे ही पहिली शाळा मध्येच बंद पडली. १ जानेवारी, इ.स. १८४८ रोजी भिडे वाड्यात जोतिराव आणि सवित्रीबाईंनी मुलींची शाळा काढली. सगुणाऊंना त्या शाळेत बोलाविण्यात आले. तत्कालीन ब्रिटिश भारतातली एतद्देशीय व्यक्तीने काढलेली ही पहिलीच मुलींची शाळा ठरली.(यापूर्वी  मिशनर्‍यानी आणि अन्य लोकांनी  काढलेल्या १४-१५ शाळा उत्तरी भारतात होत्या.) या शाळेत सावित्रीबाई मुख्याध्यापिका म्हणून काम पाहू लागल्या. त्या काळात पुण्यातील अन्य भागांतही २-३ मुलींच्या शाळा त्यांनी सुरू केल्या व काही काळ चालवल्या. मुंबईतल्या गिरगावातही त्याच सुमारासस्टूडन्ट्स लिटररी ॲन्ड सायंटिफिक सोसायटीने ’कमळाबाई हायस्कूल’ नावाचीमुलींसाठीची शाळा सुरू केली, ती शाळा २०१५ सालीही चालू आहे. सुरुवातीला शाळेत सहा मुली होत्या, पण १८४८ साल संपेपर्यंत ही संख्या ४०-४५ पर्यंत जाऊन पोहोचली. या यशस्वी शाळेचे स्वागत सनातनी उच्च वर्णीयांनी "धर्म बुडाला.... जग बुडणार.... कली आला...." असे सांगून केले. सनातन्यांनी विरोध केला. अंगावर शेण फेकले. काही उन्मत्तांनी तर अंगावर हात
 टाकण्याची भाषा केली. अनेक संघर्ष करत हा शिक्षणप्रसाराचा उपक्रम चालूच राहिला. घर सोडावे लागले. सगुणाऊ सोडून गेली. अनेक आघात होऊनही सावित्रीबाई  डगमगल्या नाहीत.शिक्षणाच्या प्रसारासाठी अन्य सामाजिक क्षेत्रांतही काम करणे गरजेचे आहे, स्त्रियांचा आत्मविश्वास वाढवणे गरजेचे आहे हे सावित्रीबाईंनी ओळखले. काही क्रूर रूढींनाही त्यांनी आळा घातला. बाला-जरठ विवाहप्रथेमुळे अनेक मुली वयाच्या बारा-तेराव्या वर्षी विधवा व्हायच्या. ब्राह्मण समाजात विधवा-पुनर्विवाह अजिबात मान्य नव्हता. पतीच्या निधनानंतर अशा विधवांना सती जावे लागे किंवा मग त्यांचे केशवपन<br />
 करून कुरूप बनविले जाई. विरोधाचा अधिकार नसलेल्या या विधवा मग कुणातरी नराधमाच्या शिकार बनत. गरोदर विधवा म्हणून समाज छळ करणार, जन्माला येणार्‍या मुलाला यातनांशिवाय काहीच मिळणार नाही अशा विचारांनी या विधवा आत्महत्या करत किंवा भ्रूणहत्या करत. जोतिरावांनी या समस्येवर उपाय म्हणून बालहत्या प्रतिबंधक गृह सुरू केले. सावित्रीबाईंनी ते समर्थपणे चालवले. फसलेल्या वा बलात्काराने गरोदर राहिलेल्या विधवांचे त्या बाळंतपण करत. गृहातील सर्व अनाथ बालकांना सावित्रीबाई आपलीच मुले मानत. याच ठिकाणी जन्मलेल्या काशीबाई या ब्राह्मण विधवेचे मूल त्यांनी दत्तक घेतले. त्याचे नाव यशवंत ठेवले. केशवपन बंद करण्यासाठी नाभिक समाजातील लोकांचे प्रबोधन करणे व त्यांचा <br />
संप घडवून आणणे, पुनर्विवाहाचा कायदा व्हावा यासाठी प्रयत्न करणे अशी अनेक कामे सावित्रीबाईंनी कल्पकतेने पार पाडली. सत्यशोधक समाजाच्या कार्यातही सावित्रीबाईंचा मोठा सहभाग असे. महात्मा फुले यांच्या निधनानंतर (इ.स. १८९०) सावित्रीबाईंनी सत्यशोधक समाजाच्या कार्याची धुरा वाहिली. आपल्या विचारांचा प्रसार त्यांनी आपल्या साहित्याच्या माध्यमातून केला. ‘काव्यफुले’ व ‘बावनकशी सुबोध रत्नाकर’ हे काव्यसंग्रह त्यांनी लिहिले. 
पुढील काळात त्यांची भाषणेही प्रकाशित करण्यात आली. इ.स. १८९६ सालातल्या दुष्काळात सावित्रीबाईंनी समाजाला सत्कार्याचा आदर्श घालून दिला. पोटासाठी शरीरविक्रय करणार्‍या बाया-बापड्यांना दुष्टांच्या तावडीतून सोडवून त्यांनी त्यांना सत्यशोधक कुटुंबांत आश्रयास पाठविले. त्यांच्या कार्याला हातभार म्हणून पंडिता रमाबाई, गायकवाड सरकार अशा लोकांनी मदतीचा हात पुढे केला.<br />
इ.स. १८९६-९७ सालांदरम्यान पुणे व परिसरात प्लेगच्या साथीने धुमाकूळ घातला. हा जीवघेणा आजार अनेकांचे जीव घेऊ लागला. हा रोग संसर्गजन्य आहे हे कळल्यावर ब्रिटिश शासनाने जबरदस्तीने संभाव्य रुग्णांना वेगळे काढून स्थानांतरित करण्याचा खबरदारीचा उपाय योजला. यातून उद्भवणारे हाल ओळखून सावित्रीबाईंनी प्लेगपीडितांसाठी पुण्याजवळ वसलेल्या ससाणे यांच्या माळावर दवाखाना सुरू केला. त्या रोग्यांना व त्यांच्या कुटुंबीयांना आधार देऊ लागल्या. प्लेगच्या रोग्यांची सेवा करताना सावित्रीबाईंनाही प्लेग झाला. त्यातून मार्च १०, इ.स. १८९७ रोजी त्यांचे निधन झाले.सावित्रीबाईनी जोतिबांच्या सर्व कार्यात हिरीरीने भाग घेतला स्त्रियांनी शिकावे हे त्यांचे ब्रीद वाक्य होते. अनाथांना आश्रय मिळवा हेही त्याचे कार्यक्षेत्र होते. सामजिक कार्यात त्यांचा पुढाकार असे. त्यामुळेच १८७६–७७च्या दुष्काळात त्यांनी खूप कष्ट केले . पुढे १८९७ मध्ये प्लेगची भयंकर साथ आली असताना त्यांनी आपल्या स्वतः च्या प्रकृतीचीही पर्वा न करता प्लेगची लागण झालेल्यांसाठी काम केले . दुर्दैवाने त्या स्वतःच प्लेगच्या भीषण रोगाच्या बळी ठरल्या.
<br />
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
</div>
</div>
</div>

सावित्रीबाई फुले

सावित्रीबाई फुले सावित्रीबाईंच्या आईचे नाव लक्ष्मीबाई तर गावचे पाटील असणार्‍या वडिलांचे नाव खंडोजी नेवसे पाटील. इ.स. १८४० साली जोतिराव ...

कै. विनायकरावजी पाटील

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiu707GpXbpNJo2k7zlNc73Cpbzr1Gu0eENZn8hQVAlo_DuEh5VKKwEH-qsKvysM26ZK-r-iYFuTbOzrZQ3fa2ZcVg-TAl8vi72bJUZkR2iwf2p_XZfCAjKRLCLHS5O_2GwUoA2BbRZ7Fg/s1600/images.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiu707GpXbpNJo2k7zlNc73Cpbzr1Gu0eENZn8hQVAlo_DuEh5VKKwEH-qsKvysM26ZK-r-iYFuTbOzrZQ3fa2ZcVg-TAl8vi72bJUZkR2iwf2p_XZfCAjKRLCLHS5O_2GwUoA2BbRZ7Fg/s1600/images.jpg" /></a></div>
<span style="font-size: large;">           <span style="color: #660000;">कै. विनायकराव पाटील</span></span><br />
मराठवाड्याच्या मातीत अनेक थोर संत, महात्मे, साहित्यिक, विचारवंत, कवी, राजकारणी जन्माला आले. यातील एका थोर विभूतीचा मराठवाड्याच्या मातीस परिसस्पर्श झाला आणि येथे शैक्षणिक क्रांती घडून आली. खेड्यापाड्यातील गोरगरिबांच्या घराघरांत ज्ञानाचा दीप उजळला. या शैक्षणिक क्रांतीचे प्रणेते आणि मराठवाड्याचे क्रांतिसिंह कै. विनायकराव पाटील यांचा आज स्मृतिदिन.कै. विनायकराव पाटील यांचा जन्म वैजापूर तालुक्यातील लोणी या खेड्यात 1 सप्टेंबर 1926 रोजी झाला. त्यांचे वडील कै. पांडुरंगराव जाधव हे प्राथमिक शिक्षक होते. घरची आर्थिक स्थिती हलाखीची होती. विनायकराव लहानपणापासूनच रोखठोक व स्वाभिमानी बाण्याचे होते. ज्ञान  संपादनासाठी त्यांनी जिवाचे रान केले. एलएलबीची पदवी मिळवून ते बॅरिस्टर झाले. मात्र वकिली व्यवसायापेक्षा समाजसेवेचे व्रत घेऊन त्यांनी शिक्षकी पेशा स्वीकारला. खूप अनुभव घेतले, माणसे जोडली. अनेक कटू अनुभव पचवले; परंतु कडवट भावना मनात रुजू दिली नाही. त्यांच्या विचारांवर राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण   यांच्या विचारांचा मोठा पगडा होता. ते यशवंतरावांच्या पुरोगामी नेतृत्वाकडे आकर्षिले गेले. महाराष्ट्रात तरुण कार्यकर्त्यांची फळी तयार करण्यासाठी महाराष्ट्रभर दौरे केले.<br />
<br />
निकला था जानिबे मंजिल अकेला।<br />
लोग जुडते गये कारवाँ बनता गया।<br />
याप्रमाणे विनायकरावांच्या रूपाने मराठवाड्याची अस्मिता घेऊन उमदे नेतृत्व महाराष्ट्राच्या राजकीय क्षितिजावर उदयाला आले. मराठवाड्यासारख्या मागासलेल्या भागाचा कायापालट करावयाचा असेल तर शिक्षणासारखे प्रभावी दुसरे साधन नाही, हे त्यांनी ओळखले. 14 सप्टेंबर 1958 रोजी यशवंतरावांच्या प्रेरणेने त्यांनी आपले सहकारी दादासाहेब सावंत व इतर सच्च्या निष्ठावान सहका-यांना सोबत घेऊन ग्रामीण भागातील गोरगरिबांची, शेतक-यांची, शेतमजुरांची मुले शिकावीत, त्यांना रोजी-रोटी मिळावी, सन्मानाने जगता यावे यासाठी मराठवाडा शिक्षण प्रसारक मंडळाची स्थापना केली. आज मधुकरराव मुळे यांच्या नेतृत्वाखाली या शिक्षण संस्थांचे जाळे मराठवाड्यात सर्वदूर पसरलेले आहे. 1962 मध्ये काँग्रेस पक्षाच्या नेतृत्वाची धुरा त्यांच्या खांद्यावर आली.<br />
विनायकरावांसारख्या तरुण कार्यकर्त्यावर महाराष्ट्र काँग्रेसची जबाबदारी यशवंतरावजींनी टाकल्यामुळे अनेक नेत्यांनी चिंता व्यक्त केली होती; परंतु पुरोगामी विचारसरणीच्या आणि तत्त्वनिष्ठ विनायकरावांनी काँग्रेस कार्यकर्ते व युवकांना नवी दिशा दिली. 1967 मध्ये वैजापूर मतदारसंघातून त्यांनी निवडणूक लढविली व प्रचंड मताधिक्याने विजय मिळवून विधानसभेत प्रवेश केला. त्यांच्यावर महाराष्ट्र राज्याचे सहकारमंत्री म्हणून जबाबदारी सोपवण्यात आली. शिक्षण क्षेत्रावरील प्रेम व निष्ठा, तसेच सहकारी जीवनपद्धतीवर त्यांचा ठाम विश्वास होता. वैजापूरसारख्या दुष्काळी भागातील शेतक-यांचा विकास व्हावा म्हणून त्यांनी अनेक सिंचन प्रकल्पांना मंजुरी मिळवून दिली. नांदूर-मधमेश्वर, मन्याड, शिवना टाकळी तसेच पालखेड डाव्या कालव्याचे पाणी शेतक-यांना मिळावे म्हणून मोलाचे प्रयत्न केले.<br />
ध्येयवादाने प्रेरित होऊन त्यांनी सहकार क्षेत्रात साखर कारखाने, सूतगिरण्या, दूध उत्पादक संस्था, सहकारी बँकांना बळकटी देऊन समाजोन्नतीसाठी दूरदृष्टी दाखविली. कोणतेही पद सेवेसाठी असते याची प्रचिती सर्वांना आणून दिली.<br />
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhNDOYMBrsSMtcxhRcGUgzRjvja1bvq59g2js00RPbZRRlCs0ZdU4ORmR2bakyLrW-64ZNA8nMvXd45uvPuz0BSL5L4BWw0yaTviqG_Q_HoTKOUa5JnHEO2g8Orliuob4F0ZFrUCRe1g38/s1600/mspm.jpg" imageanchor="1" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="180" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhNDOYMBrsSMtcxhRcGUgzRjvja1bvq59g2js00RPbZRRlCs0ZdU4ORmR2bakyLrW-64ZNA8nMvXd45uvPuz0BSL5L4BWw0yaTviqG_Q_HoTKOUa5JnHEO2g8Orliuob4F0ZFrUCRe1g38/s200/mspm.jpg" width="200" /></a><br />
मराठवाड्यातील अग्रगण्य शिक्षणसंस्था म्हणून नावाजलेल्या मराठवाडा शिक्षण प्रसारक मंडळाची स्थापना माजी मंत्री कै. विनायकराव पाटील व कै. दादासाहेब सावंत यांनी अत्यंत कठीण परिस्थितीत केली. मराठवाड्यासारख्या सामाजिकदृष्ट्या अविकसित भागाला सर्वांगिण व सार्वत्रिक शिक्षण देण्याची जाणीव कै. विनायकराव पाटील व सहकाऱ्यांनी प्रत्यक्ष कार्याने दिली.<br />
शैक्षणिक, सामाजिक, सांस्कृतिक आणि क्रीडा क्षेत्राच्या प्रगतीसाठी फुले-शाहू-आंबेडकर यांनी घातलेला आदर्श सर्वांसमोर ठेवला. जातीभेद, सामाजिक-आर्थिक विषमता, अंधश्रद्धा, अनिष्ट रुढी आणि अज्ञानामुळे विस्कळीत झालेल्या बहुजन समाजाची उन्नती शिक्षणाच्या माध्यमातून साकारण्याचे महत्त्वपूर्ण योगदान संस्थेचे आहे. ही संस्था गेल्या ५२ वर्षांपासून कार्यरत आहे. मराठवाडा शिक्षण प्रसारक मंडळाचा विस्तार लातूर, नांदेड आणि उस्मानाबाद जिल्हा वगळता अन्य पाचही जिल्ह्यात झाला आहे.<br />
28 डिसेंबर 1968 ला वयाच्या अवघ्या बेचाळिसाव्या वर्षी विनायकरावांनी या जगाचा निरोप घेतला. त्यांच्या शैक्षणिक आणि सामाजिक कार्याचा आदर्श आजच्या काळात निश्चितच दिशादर्शक आहे. अशा थोर क्रांतिसिंहास कोटी-कोटी प्रणाम!<br />
<br /></div>

कै. विनायकरावजी पाटील

कै. विनायकराव पाटील मराठवाड्याच्या मातीत अनेक थोर संत, महात्मे, साहित्यिक, विचारवंत, कवी, राजकारणी जन्माला आले. यातील एका थो...

श्रीनिवास रामानुजन

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEimzoGL8WeUFkpdJd5DgCZBYjqZzMCvwAJF8pJ1eC6PLliaBMSVYSxszDon0ZoYBgbAdw8CAGYq4lbFCXe6oJaoQuabxwqQWXMqV3GLw1G0BqqNCIN7A0tXg-TObPaB5K1p8rLhWLqOj3o/s1600/%25E0%25A4%25B0%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%259C%25E0%25A4%25A8.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="150" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEimzoGL8WeUFkpdJd5DgCZBYjqZzMCvwAJF8pJ1eC6PLliaBMSVYSxszDon0ZoYBgbAdw8CAGYq4lbFCXe6oJaoQuabxwqQWXMqV3GLw1G0BqqNCIN7A0tXg-TObPaB5K1p8rLhWLqOj3o/s200/%25E0%25A4%25B0%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%259C%25E0%25A4%25A8.jpg" width="200" /></a></div>
<br />
<span class="content1">श्रीनिवास रामानुजन (डिसेंबर २२, १८८७:तंजावर - एप्रिल २६, १९२०) </span><br />
<span class="content1"> पूर्ण नाव  :   श्रीनिवास रामानुजन अय्यंगार<br />
जन्म    :   डिसेंबर २२, १८८७ (इरोड, मद्रास प्रांत, ब्रिटिश भारत)<br />
मृत्यू    :   एप्रिल २६, १९२० (मद्रास, ब्रिटिश भारत)<br />
निवासस्थान : कुंभकोणम<br />
नागरिकत्व  : भारतीय<br />
धर्म     :  हिंदू<br />
कार्यक्षेत्र  :  गणित<br />
प्रशिक्षण  :  ट्रिनिटी कॉलेज, केंब्रिज, युनायटेड किंग्डम<br />
डॉक्टरेटचे मार्गदर्शक  :  जी.एच्.हार्डी<br />
ख्याती   :  रामानुजन स्थिरांक, रामानुजन मूळ संख्या, रामानुजन थीटा फंक्शन<br />
वडील    :  के. श्रीनिवास<br />
आई     :  कोमलताम्मा<br />
पत्नी    :  एस. जानकीअम्मा<br />
</span>

<span class="content2" style="display: none;">
<b>जन्म व संशोधन</b><br />

या महान गणितज्ञाचा जन्म डिसेंबर २२, १८८७ रोजी तामिळनाडूतील तंजावर जिल्ह्यात झाला. वयाच्या सातव्या वर्षापर्यंतच त्यांनी अभ्यासात एवढी प्रगती दाखवली की त्यांना कुंभकोणमच्या माध्यमिक शाळेत दाखल करण्यात आले. त्यांच्या असामान्य बुद्धिमत्तेमुळे त्यांना या शाळेत शिष्यवृत्तीही मिळाली. माध्यमिक शाळेत असतानाच ते अनेक प्रमेये आणि गणिती सिद्धान्त सांगत आणि ते ऐकून त्यांचे शिक्षकही चकित होत. वयाच्या दहाव्या वर्षी गणिताची ओळख झालेल्या मद्रास प्रांतातील रामानुजन यांची गणिती प्रतिभा शाळेपासूनच थक्क करणारी होती.  रामानुजन यांचा पहिला संशोधनपर लेख इंडियन मॅथेमॅटिकल सोसायटीच्या नियतकालिकात १९११ साली छापून आला. त्यावेळी त्यांचे वय फक्त तेवीस वर्षांचे होते. या लेखामुळे जगाला त्यांच्या संशोधनाविषयी माहिती झाली आणि संशोधकांच्या वर्तुळात त्यांच्या नावाचा बोलबाला होऊ लागला. १९१३ साली रामानुजन यांनी केंब्रिज ट्रिनिटी कॉलेजच्या प्रो. हार्डी यांच्याशी पत्रव्यवहार सुरू केला. प्रो. हार्डी हे नामवंत गणितज्ञ असल्याने रामानुजमनी त्यांच्याकडून मार्गदर्शनाची अपेक्षा व्यक्त केली होती. त्यांचे पत्र वाचताच रामानुजन हे गणिताचे गाढे अभ्यासक आणि पहिल्या दर्जाचे गणितज्ञ आहेत, असे मत प्रो. हार्डी यांनी व्यक्त केले होते व त्यांनी रामानुजनला 1914 मध्ये इंग्लंडला बोलवून घेतले. तेथे त्यांच्या प्रतिभेला आणखीन पंख फुटले व त्यांनी मूलभूत असे काम करून अनेक सिद्धांत मांडले. मात्र इंग्लंडमधील हवामान आणि रामानुजन यांची सनातन कर्मठ जीवनशैली यांचा मेळ जमेना. प्रकृती ढासळल्याने अनेकदा त्यांना रुग्णालयात राहावे लागे. शेवटी 1919 मध्ये ते मायदेशी परतले.
</span>

केवळ 32 वर्षांचे आयुष्य लाभलेल्या अतिशय नम्र आणि निगर्वी वृत्तीच्या रामानुजन यांचे काम प्रामुख्याने अंकशास्त्र, थिटा फंक्शन आणि अनंत मालिका या क्षेत्रांत आहे. त्यांनी मांडलेल्या जवळपास 4000 सूत्रांपैकी दोन तृतीयांश अगदी नवीन आहेत व काही तुरळक वगळता सगळी बरोबर आहेत. अगदी साध्या सूत्रापासून ते अतिशय जटिल अशी ती आहेत.<br />

रामानुजन सांगत की त्यांच्या स्वप्नात त्यांची नामाककलची नामगिरी ही आराध्य देवता आणि नरसिंह देव प्रकट होऊन रक्ताचे थेंब सोडत. त्यात असंख्य अतिशय प्रगत गणिती सूत्रे त्यांना दिसत आणि जागे झाल्यावर त्यातील आठवतील तितकी ते लिहून काढत व ती सिद्ध करण्यासाठी अपार कष्ट घेत. त्यांच्या मते, गणिती सूत्र म्हणजे देवाच्या मनातील विचार, असा होता. कदाचित अशा निष्पाप, अतिशय संवेदनशील ग्रहणशीलता व तरल चित्तवृत्तीमुळेच त्यांना ती सूत्रे दिसत, रोखठोक तर्कशात्र आणि निर्विकार गणिती चौकटीत शिक्षण झालेल्यांना ती सहसा दिसणार नाहीत, असा एक मतप्रवाह आहे. रामानुजन हा निसर्गाचा एक गणिती चमत्कार होता असे मानणे रास्त ठरेल.<br />

</span>
<span class="content4" style="display: none;">

रामानुजन यांनी अल्पकाळात दिलेले योगदान आजदेखील संशोधकांना आव्हान असून आणखी काही शतके काम करता येईल एवढी त्यांची सूत्रे सखोल आहेत. 1997 पासून ‘द रामानुजन र्जनल’ नावाचे एक आंतरराष्ट्रीय नियतकालिक प्रसिद्ध होत असून त्यात त्यांच्या कार्याशी निगडित असे दर्जेदार शोधलेख प्रसिद्ध होतात. 2005 पासून विकसनशील देशातील 45 वर्षांहून कमी वय असलेल्या गणितज्ञास त्याच्या उल्लेखनीय संशोधनासाठी ‘र्शीनिवास रामानुजन’ पारितोषिक देण्यात येते.
<br />
आपण गणितातील मूलभूत तसेच उपयोजन संशोधन यासाठी रामानुजन यांचा आदर्श सतत डोळ्यासमोर ठेवला पाहिजे. त्यांनी आर्थिक, शैक्षणिक आणि शारीरिक प्रतिकूल परिस्थितीतही गणितासाठी आपले संपूर्ण आयुष्य झोकून दिले आणि भारताची गणितातील गौरवशाली परंपरा वाढवली.
<br />
गणितातील संकल्पना व पद्धती उपलब्ध असल्यामुळेच अनेक क्षेत्रांत प्रगती होते, म्हणून गणितात सातत्याने संशोधन करून ज्ञानात भर घालणे अत्यंत आवश्यक आहे. तरी आपण सर्व गणिताचे अध्ययन, अध्यापन, संशोधन आणि प्रबोधन यांची नवी दालने उघडण्याचा संकल्प करूया.<br />

</span>

<br />
<b>Pages: <span style="color: #3d85c6;">

</span></b><br />
<script src="//ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/1.11.1/jquery.min.js"></script>

jQuery(document).ready(function(){

jQuery('.page1').click(function(){
 jQuery('html,body').animate({ scrollTop: 0 }, 0);
jQuery('.content1').show();

jQuery('.content2').hide();

jQuery('.content3').hide();

jQuery('.content4').hide();

return false;

});

jQuery('.page2').click(function(){
jQuery('html,body').animate({ scrollTop: 0 }, 0);
jQuery('.content1').hide();

jQuery('.content2').show();

jQuery('.content3').hide();

jQuery('.content4').hide();

return false;

});

jQuery('.page3').click(function(){
jQuery('html,body').animate({ scrollTop: 0 }, 0);
jQuery('.content1').hide();

jQuery('.content2').hide();

jQuery('.content3').show();

jQuery('.content4').hide();

return false;

});

jQuery('.page4').click(function(){
jQuery('html,body').animate({ scrollTop: 0 }, 0);
jQuery('.content1').hide();

jQuery('.content2').hide();

jQuery('.content3').hide();

jQuery('.content4').show();

return false;

});
});

</script>
</div>

श्रीनिवास रामानुजन

श्रीनिवास रामानुजन (डिसेंबर २२, १८८७:तंजावर - एप्रिल २६, १९२०) पूर्ण नाव : श्रीनिवास रामानुजन अय्यंगार जन्म : डिसेंबर २२, १८...

कल चाचणी

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on">
<h4 style="text-align: center;">
कल चाचणी </h4>
<div style="text-align: left;">
                    <span style="color: #000066;"></span><span id="ContentPlaceHolder1_l6" style="font-size: medium; text-align: left;">महाराष्ट्र
 राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाशी संलग्न राज्यातील सर्व 
माध्यमिक शाळांतील इयत्ता दहावीत शिकणाऱ्या सर्व
                    विद्यार्थ्यांची मानसशास्त्रीय चाचणी (कल चाचणी) 
घेण्यात येईल.या माध्यमातून त्यांना उच्च शिक्षण अथवा व्यवसायासाठी योग्य 
क्षेत्राची निवड करण्यास सहाय्य करुन आवश्यकतेनुसार वैयक्तिक 
                    मार्गदर्शन व समुपदेशन करण्यात येईल.</span></div>
<ul style="text-align: left;">
<a href="http://mh-ssc.ac.in/Images/blinkingNEW.gif" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img align="top" border="0" id="ContentPlaceHolder1_Image57" src="http://mh-ssc.ac.in/Images/blinkingNEW.gif" style="height: 21px; width: 49px;" /></a>
<li>सन २०१५-१६ पासून सुरु करण्यात आलेल्या <span style="color: blue;">कल चाचणीकरिता वेबसाईट</span> सुरु झालेली आहे </li>
<li>त्यासाठी <span id="ContentPlaceHolder1_n2" style="color: blue;">प्रत्येक शाळेतील सर्व संगणकांचे ऑनलाईन सर्वेक्षण दिनांक <span style="color: purple;">९ डिसेंबर,२०१५ ते २३ डिसेंबर,२०१५ </span>या कालावधीत करण्यात येणार आहे.</span></li>
<li><span id="ContentPlaceHolder1_n2" style="color: blue;"><span id="ContentPlaceHolder1_l4" style="font-size: medium;">                        <span style="font-size: small;"><span style="color: black;">प्रत्येक शाळेत हे सर्वेक्षण व कलचाचणीची जबाबदारी एका शिक्षकावर सोपविली आहे, त्या शिक्षकाने माहिती भरावी.</span></span></span></span><br />
<h4>
<span id="ContentPlaceHolder1_n2" style="color: blue;"><span id="ContentPlaceHolder1_l4" style="font-size: medium;"><span style="font-size: small;"><span style="color: black;"><b><span style="font-size: medium;">उद्देश</span></b> :</span></span></span></span><span style="font-size: small;"><span id="ContentPlaceHolder1_n2" style="color: blue;"><span id="ContentPlaceHolder1_l4"><span style="color: black;"><span id="ContentPlaceHolder1_l2"><span id="ContentPlaceHolder1_l2">१)इयत्ता 
दहावीच्या प्रत्येक विद्यार्थ्याला व्यवसाय मार्गदर्शन सेवेद्वारे शैक्षणिक
 व व्यावसायिक क्षेत्रांची निवड करण्यास मार्गदर्शन 
                        करणे.</span></span> </span></span> </span></span><span style="font-size: small;"><span id="ContentPlaceHolder1_n2" style="color: blue;">२) </span></span><span style="font-size: small;"><span id="ContentPlaceHolder1_l3">विद्यार्थी व पालक यांना विविध शैक्षणिक व व्यावसायिक क्षेत्रांची माहिती देऊन जाणीव जागृती करणे.</span></span></h4>
<ul>
<li><span style="font-size: small;"><span id="ContentPlaceHolder1_l3"><a href="http://mh-ssc.ac.in/SchoolInformation.aspx" target="_blank">संगणक सर्वेक्षण माहिती भरण्यासाठी येथे क्लिक करा </a></span></span><br />
<ul>
<li><span style="font-size: small;"><a href="https://drive.google.com/open?id=0B4-YdbIDf7AkUmpZTzF0NWpUekE" target="_blank">शासन निर्णय पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा </a></span><br />
<ul>
<li><span style="font-size: small;"> <a href="https://drive.google.com/open?id=0B4-YdbIDf7AkNW42N096RHZncWM" target="_blank">  कलचाचणी Presentation</a> 
साठी येथे क्लिक करा </span></li>
<li><a href="https://drive.google.com/open?id=0B4-YdbIDf7AkVW9oeWZ2LVlzX1E" id="ContentPlaceHolder1_HyperLink2" style="color: red;" target="_blank"><span style="color: blue;"><b>Inspection</b> Presentation  </span></a><a href="https://drive.google.com/open?id=0B4-YdbIDf7AkVW9oeWZ2LVlzX1E" id="ContentPlaceHolder1_HyperLink2" style="color: red;" target="_blank"><span style="font-size: small;"><span style="color: black;">साठी येथे क्लिक करा</span> </span></a></li>
<li><span style="color: black;"><a href="http://mh-ssc.ac.in/Home.aspx" id="ContentPlaceHolder1_HyperLink2" style="color: red; font-weight: bold;" target="_blank">Website <span style="font-size: small;">ला भेट देण्यासाठी येथे क्लिक करा </span></a></span></li>
</ul>
</li>
</ul>
<ul>
<li><h3>
<span style="font-weight: normal;"><i><a href="http://arunsevalkar.blogspot.in/p/blog-page_21.html" target="_blank">अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा.</a></i></span></h3>
</li>
</ul>
<span style="font-size: small;"><span id="ContentPlaceHolder1_l3">  </span></span></li>
</ul>
<span id="ContentPlaceHolder1_n2" style="color: blue;"></span><br />
<table><tbody>
<tr><td rowspan="3" style="width: 36px;"><br /></td>
            <td align="center" style="height: 12px;"><span id="ContentPlaceHolder1_l5" style="color: red; font-size: medium; font-weight: 700; text-align: center; text-decoration: underline;"></span><br /></td></tr>
<tr><td><span id="ContentPlaceHolder1_n2" style="color: blue;"></span></td></tr>
</tbody></table>
</li>
</ul>
<div style="text-align: left;">
<br /></div>
</div>

कल चाचणी

कल चाचणी महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाशी संलग्न राज्यातील सर्व माध्यमिक शाळांतील इयत्ता ...

दीपावली शुभेच्छा

"Educators" तर्फे सर्वांना दिपावलीच्या हार्दिक शुभेच्छा 💐 💐 💐 💐

Welcome to Educators

श्री. अरुण सेवलकर

काही महत्वाचे.....

प्रेरणा

Massage

सावित्रीबाई फुले

कै. विनायकरावजी पाटील

श्रीनिवास रामानुजन

कल चाचणी

दीपावली शुभेच्छा